İneklerde Embriyo Nakli, Genetik Islah, Boğa Adayı Üretimi ve Fertilite Uygulamaları

PROJE ADI:

İneklerde Embriyo Nakli, Genetik Islah, Boğa Adayı Üretimi ve Fertilite Uygulamaları
 

PROJE YÜRÜTÜCÜSÜ:

Prof. Dr. Yunus ÇETİN, Prof. Dr. Örsan GÜNGÖR

PROJENİN KONUSU:

Burdur ili, ülkemizde damızlık Holştayn ırkı düve temininde akla ilk gelen illerden biridir. Bunun esas nedeni suni tohumlama uygulamasının ilimizde yaygın olarak kullanılması nedeniyle, süt ineklerinin genetik kalitesinin diğer illere göre daha iyi olmasıdır. Ancak Avrupa ve Kuzey Amerika ülkelerine bakıldığında bu konuda alınması gereken daha çok yol olduğu görülmektedir. Burdur ili yem bitkileri üretimi için sınırlı ekilebilir ve sulanabilir alana sahip olması ve ürettiği sütü önemli bir katma değer ürüne dönüştürmeden başka illere göndermesi nedeniyle sığır yetiştiriciliği açısından önemli dezavantajlara sahiptir. Ancak hayvancılık bölgenin halen en önemli ekonomik gelir kaynağıdır. Mevcut durumda Burdur ilinde ineklerin genetik kapasitesinin daha da yükseltilmesi yoluyla hayvan başına verimliliğin arttırılması, hayvan sayısının arttırılmasından daha akılcı bir yaklaşım olacaktır.
Diğer taraftan ülkemizde et fiyatlarının yüksek seyretmesi et yönü daha güçlü olan Simental gibi ırklara olan talebin de ciddi şekilde artmasına neden olmuştur. Holştayn ırkı ineklerin et yönü daha güçlü olan ırklara ait boğa sperması ile tohumlanması yoluyla daha iyi besi performansına sahip yavrular elde edilebilmektedir. Ancak bu durum bir zaman sonra süt yönü güçlü olan Holştayn ırkının saflığının bozulmasına neden olacak ve yıllar içinde elde edilen genetik kazanım kaybedilecektir. Embriyo nakliyle ırk saflığını bozmadan istenen ırktan yavru elde etmek mümkün olmaktadır. Sunulan projede Holştayn ve Simental gibi hayvan yetiştiricisi tarafından talep gören ırklara ait embriyo üretimi ve yetiştiricinin elindeki inek ve düvelere naklini yapacak bir merkez oluşturulması, devamında bunun özel sektör-üniversite işbirliği ile sürdürülebilir bir organizasyona dönüştürülmesi amaçlanmaktadır.
Ülkemizde boğa sperması ithalatı da önemli dış bağımlılık yaratan konulardan birisidir. Ülkemizde yıllık 2.5-3.5 milyon doz boğa sperması ithal edilmektedir. Üstün genetik nitelikli embriyolardan doğan erkek yavruların boğa adayı olarak yetiştirilmesi projenin hedeflerinden biridir.
 

PROJENİN AMACI:

2022 yılında 3 milyon 2023 yılında 2.5 milyon doz boğa sperması için bakanlıkça ithalat izni verilmiştir. İthal spermaya kıyasla yerli üretim oranı %10-20 arasında değişmektedir. Yerli üretim spermanın yaygınlaşması için kaliteli boğa adayı sayısının arttırılması, boğa çeşitliliğinin çoğalması gerekmektedir. Sperma fiyatları genel olarak 10 ila 60 USD arasında değişmektedir. Bu proje ile amaçlanan yerli sperma kullanım oranının arttırılması ile hem kaliteli hem de daha ucuz spermanın üreticinin hizmetine sunulmasıdır.
Projenin diğer bir hedefi de ırk saflığını bozmadan piyasa taleplerine göre ırklar arasında geçiş yapılabilmesinin sağlanmasıdır. Simental veya başka ırklara ait embriyolar üreterek bunları Holştayn ırkı ineklere nakil ederek ırk saflığı korunarak et yönü daha güçlü olan besi yapılabilecek buzağılar elde etmektir. Bu şekilde üretici Holştayn ineğinden yüksek süt verimi almaya devam ederken Simental buzağısı ile besi yaparak çok daha fazla ekonomik getiri sağlayacaktır. Simental buzağı sayısının bu şekilde artırılması ülkede artan et fiyatlarının önüne geçilmesinde de fayda sağlayacaktır. Yine üniversitemiz çiftliğinde üretilecek olan Holştayn embriyoların yetiştirici elindeki melez veya vasıfsız taşıyıcı sığıra yüksek genetik özellikli embriyo nakil edilmesi ile hızlı bir genetik ilerleme sağlanacaktır. Bu yolla üretilen yüksek genetik kapasiteye sahip buzağılar ve bunlardan ileride alınacak yavrularla, halk elindeki Holştayn ırkı inekler daha yüksek verim seviyelerine çıkartılacaktır. Embriyo Transferi konusunda teknik eleman yetiştirilmesi, bunların belgelendirme ve sertifikasyon süreçlerinin organize edilmesi.
Sonuç olarak ana hedef yetiştiricinin kaliteli etçi, sütçü veya kombine ırk büyükbaş hayvan ihtiyacının karşılanmasında ithalat payının düşürülüp milli kaynakların kullanımı ile hayvan kalitesinin arttırılmasıdır.
 

PROJENİN BÖLGESEL KATKISI:

1- Proje sonucunda dünyada genetik ilerlemenin en hızlı yöntemlerinden biri olarak kabul edilen embriyo naklinin rutin bir işlem olarak bölge hayvancılığına kazandırılması, bu konuya yatırım yapacak girişimcilerle yeni bir sektör oluşturulması,
2- Halk elindeki ortalama verim özelliklerine sahip ineklerin embriyo nakli ile çok daha yüksek verime sahip yavrular doğurması,
3- İlerde sperma üretiminde kullanılacak üstün genetikte boğa adayları yetiştirilmesi, bu yolla üreticiye kaliteli ve ucuz sperma teminin sağlanması,
4- Burdur yöresindeki Holştayn genetiğini bozmadan et yönü daha güçlü olan ve yetiştiricinin talep ettiği Simental ve diğer ırklara ait embriyoların üretilmesiyle istenilen ırkta buzağıların doğabilmesi,
5- Bütün bunların sonucunda da bölge yetiştiricisinin birim hayvandan elde ettiği karlılığın arttırılması ve Burdur ilinin bu sektörden daha fazla gelir elde etmesine katkıda bulunmak hedeflenmektedir.
6- Burdur’un daha kaliteli damızlık düveler üreterek, ülke ekonomisine ve bölge ekonomisine olan katkısının arttırılması amaçlanmaktadır.
 

PROJENİN TOPLUMSAL KATKISI:

Günümüzde kırsaldan kentlere göç en önemli toplumsal sorunlardan birisidir. Göçüm en önemli nedenlerinden birisi kırsaldaki gelir seviyesinin düşüklüğü buna bağlı olarak yaşam standartlarının kentlerden daha geride olmasıdır. Bu açıdan bakıldığında kırsalda hayvancılık faaliyetlerinin karlılığının arttırılması önem arz etmektedir. Karlılığı artırmanın yollarından birisi de hayvan verimlerini yükseltmektedir. Hayvan bakım ve beslenme şartlarının iyileştirilmesi verimliliği yükseltecektir. Ancak bunların yanında genetik olarak daha iyi kalitede hayvan varlığının da çoğaltılması gerekmektedir. Bu projenin ana hedefleri hem embriyo transferi yoluyla hem de kaliteli boğa adayları üretip bunların spermasının suni tohumlamada kullanılması yoluyla süt sığırlarımızda genetik kapasite ve verimliliğin arttırılmasıdır.